Od 1 września 2026 roku edukacja zdrowotna działa w polskich szkołach na nowych zasadach. Najważniejsza zmiana jest zasadnicza: przedmiot, który w poprzednim roku szkolnym był nieobowiązkowy, stał się obowiązkowy dla uczniów klas IV-VIII szkoły podstawowej oraz w wybranych klasach szkół ponadpodstawowych. Ministerstwo Edukacji rozdzieliło jednak program na dwie części. Zagadnienia dotyczące zdrowia fizycznego, psychicznego i społecznego, aktywności, odżywiania, bezpieczeństwa, higieny cyfrowej, profilaktyki uzależnień czy funkcjonowania systemu ochrony zdrowia są częścią obowiązkową. Osobno funkcjonują natomiast zajęcia "edukacja zdrowotna - zdrowie seksualne", które pozostają nieobowiązkowe.

To właśnie w odniesieniu do tej drugiej części rodzice nadal zachowują możliwość decyzji. W przypadku ucznia niepełnoletniego mogą złożyć dyrektorowi szkoły pisemną rezygnację z udziału dziecka w zajęciach dotyczących zdrowia seksualnego. Uczeń pełnoletni podejmuje taką decyzję samodzielnie. Co istotne, przepisy wymagają, aby przed rozpoczęciem tych zajęć szkoła zorganizowała spotkanie informacyjne. Rodzice mają otrzymać informacje między innymi o terminie, celach, treściach programu, materiałach edukacyjnych i wykorzystywanych środkach dydaktycznych. Dopiero po poznaniu tych informacji mogą świadomie zdecydować, czy dziecko będzie uczestniczyło w tej części programu.

Czy edukacja zdrowotna jest obowiązkowa od roku szkolnego 2026/2027?

Tak. Od 1 września 2026 roku edukacja zdrowotna jest obowiązkowym przedmiotem w klasach IV-VIII szkoły podstawowej. W szkołach ponadpodstawowych będzie realizowana przez dwa lata nauki. Dyrektor szkoły może zdecydować, czy będą to klasy I i II, II i III czy I i III. W szkole podstawowej przewidziano zasadniczo jedną godzinę tygodniowo w każdej z klas IV-VIII, przy czym roczny wymiar zostaje odpowiednio zmniejszony o godziny przeznaczone na odrębne zajęcia dotyczące zdrowia seksualnego. W klasie VIII obowiązkowa edukacja zdrowotna ma być realizowana nie dłużej niż do końca stycznia.

To duża zmiana w porównaniu z rokiem szkolnym 2025/2026. Wtedy cała edukacja zdrowotna była przedmiotem nieobowiązkowym i rodzice mogli zrezygnować z udziału dziecka w zajęciach. Od obecnego roku szkolnego takiej możliwości nie ma już w odniesieniu do podstawowej części przedmiotu. Uczeń będzie uczestniczył w zajęciach podobnie jak w innych obowiązkowych elementach planu nauczania. Zachowana została natomiast możliwość rezygnacji z odrębnej części obejmującej zdrowie seksualne. To rozdzielenie jest najważniejszą informacją dla rodziców, ponieważ wcześniejsze zasady dotyczące rezygnacji z całego przedmiotu nie obowiązują już w roku szkolnym 2026/2027.

Z jakich tematów składa się obowiązkowa edukacja zdrowotna w szkole?

Program został pomyślany znacznie szerzej niż tradycyjne lekcje dotyczące zdrowego odżywiania czy aktywności fizycznej. W podstawie programowej znajdują się między innymi zdrowie fizyczne, aktywność ruchowa, odżywianie, zdrowie psychiczne, zdrowie społeczne i środowiskowe, wartości i postawy, internet oraz profilaktyka uzależnień. W szkole podstawowej pojawiają się również zagadnienia dotyczące dojrzewania, natomiast w szkołach ponadpodstawowych większy nacisk położono między innymi na funkcjonowanie systemu ochrony zdrowia. MEN wskazuje także bezpieczeństwo i przygotowanie do odpowiedzialnych zachowań prozdrowotnych jako jeden z głównych celów przedmiotu.

W praktyce oznacza to, że uczeń ma zdobywać nie tylko wiedzę, ale również umiejętności potrzebne w codziennym życiu. Program może obejmować rozpoznawanie zachowań przemocowych, reagowanie na cyberprzemoc, radzenie sobie ze stresem, budowanie poczucia własnej wartości, korzystanie z pomocy psychologicznej czy świadome podejmowanie decyzji dotyczących zdrowia. Szczególnie mocno widoczna jest higiena cyfrowa, która w roku szkolnym 2026/2027 znalazła się również wśród głównych kierunków polityki oświatowej państwa. Uczniowie mają uczyć się bezpiecznego korzystania z internetu i bardziej odpowiedzialnego wykorzystywania nowych technologii, w tym sztucznej inteligencji.

Która część edukacji zdrowotnej pozostaje nieobowiązkowa dla uczniów?

Nieobowiązkowa pozostaje część określana formalnie jako "edukacja zdrowotna - zdrowie seksualne". Jest ona organizowana w tych samych typach szkół i klasach, w których odbywa się podstawowa edukacja zdrowotna, ale posiada oddzielne zasady uczestnictwa. W klasach IV-VI szkoły podstawowej przewidziano jedną godzinę takich zajęć w całym roku szkolnym dla każdej klasy. W klasach VII i VIII będą to po dwie godziny w roku. W szkołach ponadpodstawowych przewidziano po trzy godziny w roku szkolnym w dwóch klasach wybranych do realizacji edukacji zdrowotnej.

Rozdzielenie tych treści od obowiązkowej części przedmiotu było jednym z najważniejszych elementów zmian przygotowanych przed rozpoczęciem roku szkolnego 2026/2027. Oznacza ono, że rezygnacja ze zdrowia seksualnego nie zwalnia ucznia z pozostałych lekcji edukacji zdrowotnej. Dziecko nadal będzie uczestniczyło w zajęciach dotyczących między innymi zdrowia psychicznego, odżywiania, aktywności fizycznej, bezpieczeństwa, relacji społecznych, uzależnień czy higieny cyfrowej. Rodzic podejmuje więc decyzję wyłącznie w odniesieniu do wyodrębnionej, stosunkowo niewielkiej liczby godzin dotyczących zdrowia seksualnego.

Jak rodzic może zrezygnować z zajęć dotyczących zdrowia seksualnego?

Przepisy przewidują prostą procedurę. Jeżeli uczeń jest niepełnoletni, rodzice lub opiekunowie prawni mogą zgłosić dyrektorowi szkoły pisemną rezygnację z udziału dziecka w zajęciach "edukacja zdrowotna - zdrowie seksualne". W przypadku ucznia pełnoletniego rezygnację składa sam uczeń. Rozporządzenie obowiązujące od 1 września 2026 roku nie wprowadza jednego ogólnopolskiego terminu takiego jak 25 września, który funkcjonował przy poprzednich zasadach. Szkoła ustala termin realizacji zajęć w danym roku, a wcześniej musi poinformować rodziców o programie.

Ma to praktyczne znaczenie dla rodzin. Nie warto automatycznie opierać się na procedurze obowiązującej w poprzednim roku szkolnym, ponieważ zmieniła się konstrukcja całego przedmiotu. Dyrektor ustala termin realizacji zajęć, a spotkanie informacyjne powinno odbyć się nie później niż miesiąc przed ich rozpoczęciem. Rodzice powinni podczas niego poznać pełną informację o celach, treściach programu, podręcznikach, materiałach edukacyjnych, ćwiczeniowych i środkach dydaktycznych. Dopiero wtedy mogą zdecydować, czy chcą złożyć pisemną rezygnację. Szczegółowe kwestie organizacyjne warto więc sprawdzać bezpośrednio w swojej szkole.

Czy rodzice muszą wyrazić zgodę, aby dziecko uczestniczyło w module zdrowia seksualnego?

Przepisy są skonstruowane na zasadzie możliwości rezygnacji, a nie konieczności wcześniejszego zapisania dziecka. Oznacza to, że rodzic ucznia niepełnoletniego, który nie chce jego udziału w tych zajęciach, powinien złożyć dyrektorowi pisemną rezygnację. Rozporządzenie nie mówi o obowiązku złożenia pisemnej zgody przez wszystkich rodziców, których dzieci mają uczestniczyć. To ważna różnica, ponieważ określenie "rodzice decydują" może być rozumiane na dwa sposoby. W praktyce decyzja o nieuczestniczeniu wymaga działania ze strony rodzica.

Jednocześnie szkoła nie powinna rozpoczynać zajęć bez wcześniejszego przekazania informacji o ich zawartości. Co najmniej miesiąc przed rozpoczęciem części dotyczącej zdrowia seksualnego nauczyciel prowadzący wraz z wychowawcą ma przeprowadzić spotkanie informacyjne dla rodziców uczniów niepełnoletnich oraz dla uczniów pełnoletnich. To rozwiązanie ma umożliwić zapoznanie się z rzeczywistym programem zamiast podejmowania decyzji wyłącznie na podstawie ogólnych informacji lub dyskusji publicznej. Ostatecznie rodzic może pozostawić dziecko na zajęciach albo złożyć pisemną rezygnację, a pełnoletni uczeń podejmuje tę decyzję osobiście.

Czy zajęcia ze zdrowia seksualnego będą oceniane i wpłyną na świadectwo?

Nieobowiązkowe zajęcia dotyczące zdrowia seksualnego nie podlegają ocenie. Rozporządzenie jednoznacznie wskazuje również, że nie mają wpływu na promocję ucznia do następnej klasy ani na ukończenie szkoły. Oznacza to, że uczestnictwo lub rezygnacja z tej części programu nie powinny wpływać na wynik klasyfikacji. Zajęcia mają przede wszystkim charakter edukacyjny, a nie egzaminacyjny. W praktyce uczeń nie powinien więc obawiać się, że decyzja rodzica dotycząca modułu przełoży się na średnią ocen czy możliwość przejścia do kolejnej klasy.

Ważne jest jednak rozróżnienie tej części od obowiązkowej edukacji zdrowotnej. Od września 2026 roku mamy w praktyce dwa odrębne elementy organizacyjne działające pod podobnymi nazwami. Pierwszy to obowiązkowy przedmiot realizowany w ramach ramowego planu nauczania. Drugi to nieobowiązkowe, ograniczone godzinowo zajęcia dotyczące zdrowia seksualnego. Właśnie dlatego rodzice otrzymują oddzielne informacje dotyczące ich organizacji i mogą zrezygnować wyłącznie z drugiego elementu. Takie rozdzielenie ma zapobiegać sytuacji, w której decyzja dotycząca kilku godzin programu powodowałaby rezygnację ucznia z całej edukacji dotyczącej zdrowia.

Dlaczego edukacja zdrowotna została obowiązkowa właśnie od września 2026 roku?

Edukacja zdrowotna pojawiła się w szkołach już 1 września 2025 roku jako następca wychowania do życia w rodzinie, jednak w pierwszym roku była przedmiotem nieobowiązkowym. Ministerstwo Edukacji zdecydowało następnie o zmianie modelu. Argumentowano, że wiedza dotycząca zdrowia fizycznego, psychicznego, profilaktyki uzależnień, odżywiania, bezpieczeństwa czy higieny cyfrowej powinna być powszechnie dostępna dla wszystkich uczniów. Od roku szkolnego 2026/2027 obowiązkowa stała się więc zasadnicza część programu, natomiast zagadnienia dotyczące zdrowia seksualnego wyodrębniono jako zajęcia nieobowiązkowe.

Zmiana odpowiada również na problemy, z którymi dzieci i nastolatki coraz częściej spotykają się poza tradycyjnymi lekcjami. Internet, media społecznościowe, presja związana z wyglądem, cyberprzemoc, problemy psychiczne, używki czy trudność w rozpoznawaniu wiarygodnych informacji zdrowotnych są elementem codzienności młodych ludzi. Szkoła ma więc nie tylko przekazywać wiedzę biologiczną, lecz również przygotowywać ucznia do podejmowania praktycznych decyzji związanych ze zdrowiem. MEN umieściło edukację zdrowotną oraz higienę cyfrową wśród głównych kierunków polityki oświatowej na rok szkolny 2026/2027, co pokazuje, że przedmiot ma być jednym z istotniejszych elementów tegorocznych zmian.

Kto może prowadzić lekcje edukacji zdrowotnej w szkołach?

Do prowadzenia przedmiotu przygotowywani są nauczyciele posiadający odpowiednie kwalifikacje, a przepisy zostały przed rozpoczęciem roku szkolnego dodatkowo zmienione, aby zwiększyć liczbę osób mogących uczyć edukacji zdrowotnej. MEN wcześniej wskazywało między innymi nauczycieli biologii, przyrody, wychowania fizycznego, wychowania do życia w rodzinie oraz nauczycieli psychologów. Jedenaście uczelni prowadziło także studia podyplomowe pozwalające zdobyć kwalifikacje potrzebne do nauczania nowego przedmiotu. W sierpniu 2026 roku katalog uprawnionych nauczycieli został dodatkowo rozszerzony.

Ma to duże znaczenie, ponieważ edukacja zdrowotna obejmuje bardzo różne obszary. Jedna lekcja może dotyczyć sposobu odżywiania, kolejna emocji i zdrowia psychicznego, a następna bezpieczeństwa w internecie czy pierwszej pomocy. Nauczyciel musi więc pracować interdyscyplinarnie i potrafić omawiać zagadnienia, które wykraczają poza zakres tradycyjnego przedmiotu szkolnego. Dla szkół największym wyzwaniem będzie nie tylko formalne znalezienie osoby posiadającej wymagane kwalifikacje, ale również takie prowadzenie zajęć, aby uczniowie zdobywali umiejętności praktyczne, a nie jedynie zapamiętywali kolejne definicje.

Czego rodzice powinni dowiedzieć się na spotkaniu przed zajęciami ze zdrowia seksualnego?

Spotkanie informacyjne nie powinno ograniczać się do przekazania informacji, że zajęcia się odbędą. Rozporządzenie wskazuje, że nauczyciel ma przedstawić pełną informację dotyczącą terminu realizacji, celów oraz treści programu nauczania. Rodzice powinni również poznać podręczniki, materiały edukacyjne, materiały ćwiczeniowe oraz środki dydaktyczne wykorzystywane podczas zajęć. Za organizację spotkania odpowiada dyrektor szkoły, natomiast przeprowadza je nauczyciel prowadzący zajęcia wraz z wychowawcą. Spotkanie musi odbyć się nie później niż miesiąc przed rozpoczęciem zajęć.

Daje to rodzicom możliwość podejmowania decyzji na podstawie konkretnego programu realizowanego w danej klasie. Jeśli pojawiają się pytania dotyczące sposobu omawiania określonych zagadnień, warto zadać je właśnie wtedy. Rodzic może sprawdzić nie tylko listę tematów, ale także sposób ich przedstawiania i materiały używane przez nauczyciela. Jest to szczególnie istotne dlatego, że zdrowie seksualne pozostaje obszarem, wokół którego toczyła się intensywna debata publiczna. Nowe przepisy próbują pogodzić obowiązkową edukację zdrowotną dla wszystkich uczniów z prawem rodziców do decyzji dotyczącej tej wyodrębnionej części programu.

Co zmiana edukacji zdrowotnej oznacza dla rodziców w praktyce?

Najważniejsze jest to, że od tego roku nie można już zrezygnować z całej edukacji zdrowotnej na zasadach obowiązujących w roku szkolnym 2025/2026. Uczeń klas objętych programem uczestniczy w części obowiązkowej, która dotyczy szeroko rozumianego zdrowia. Rodzic może natomiast zdecydować o rezygnacji dziecka z zajęć "edukacja zdrowotna - zdrowie seksualne". W przypadku tej decyzji trzeba złożyć pisemną rezygnację dyrektorowi szkoły. Nie należy więc automatycznie korzystać ze wzorów i terminów krążących w internecie z poprzedniego roku, ponieważ przepisy zostały zmienione.

Dla rodziców najlepszym rozwiązaniem będzie zapoznanie się z informacjami przekazywanymi przez konkretną szkołę. Termin zajęć dotyczących zdrowia seksualnego ustala dyrektor, dlatego ich organizacja może różnić się pomiędzy placówkami. Warto sprawdzić datę spotkania informacyjnego, program i materiały, a następnie podjąć decyzję dotyczącą udziału dziecka. Jednocześnie trzeba pamiętać, że zasadnicza edukacja zdrowotna pozostaje obowiązkowa. Od września 2026 roku polska szkoła przeszła więc z modelu, w którym rodzic mógł zrezygnować z całego przedmiotu, do modelu obowiązkowej edukacji zdrowotnej z jednym wyodrębnionym, nieobowiązkowym obszarem. To właśnie ta różnica jest najważniejszą zmianą dla rodzin rozpoczynających nowy rok szkolny.