Początek roku szkolnego 2026/2027 ponownie otworzył dyskusję o opłatach za elektroniczne dzienniki. Sam dostęp rodzica do informacji o dziecku musi być bezpłatny, ale nie oznacza to, że wszystkie funkcje dostępne w aplikacji na telefonie również muszą nic nie kosztować. Najwięksi dostawcy e-dzienników, Librus i VULCAN, oferują bezpłatny dostęp do podstawowych danych, a część wygodniejszych rozwiązań mobilnych sprzedają jako usługi dodatkowe. W przypadku Librusa płatne warianty zapewniają między innymi wiadomości, natychmiastowe powiadomienia i dodatkowe funkcje organizacyjne. W eduVULCAN płatna wersja obejmuje między innymi powiadomienia push, komunikację ze szkołą i możliwość usprawiedliwiania nieobecności bezpośrednio w aplikacji. Rodzice są podzieleni. Jedni uważają kilkadziesiąt złotych rocznie za rozsądną cenę za wygodę, inni pytają, dlaczego pełna obsługa podstawowego narzędzia komunikacji ze szkołą nie jest bezpłatna również na smartfonie.

Czy rodzic naprawdę musi płacić za korzystanie z dziennika elektronicznego?

Nie. Polskie przepisy zobowiązują szkołę prowadzącą dziennik elektroniczny do zapewnienia rodzicom bezpłatnego wglądu do informacji dotyczących ich dziecka. Ministerstwo Edukacji wyjaśniało wcześniej, że chodzi między innymi o oceny, frekwencję, tygodniowy plan zajęć oraz pozostałe dane gromadzone przez szkołę. Bezpłatny musi być więc dostęp do samego dziennika elektronicznego, ale przepisy nie wskazują, że każda dodatkowa aplikacja mobilna oferowana przez komercyjnego dostawcę musi udostępniać wszystkie funkcje bez opłat. MEN uznawało, że obowiązek szkoły może zostać spełniony nawet wtedy, gdy pełny dostęp zapewniony jest poprzez przeglądarkę internetową działającą na komputerze lub smartfonie. To właśnie ta różnica pozwala producentom oferować dodatkowo płatne wersje aplikacji.

W praktyce oznacza to, że rodzic nie powinien znaleźć się w sytuacji, w której bez zapłacenia prywatnej firmie nie może sprawdzić ocen, obecności czy innych podstawowych informacji o swoim dziecku. Może jednak okazać się, że aby zrobić to w wygodniejszy sposób, otrzymywać natychmiastowe powiadomienia albo korzystać z niektórych funkcji bezpośrednio w aplikacji, trzeba wybrać wariant płatny. Librus podkreśla, że pełny dostęp do systemu Synergia pozostaje bezpłatny poprzez przeglądarkę internetową. VULCAN również rozdziela bezpłatny dziennik i podstawowe funkcje aplikacji od rozszerzonego pakietu mobilnego. Z prawnego punktu widzenia różnica jest więc dość wyraźna: informacje szkolne są bezpłatne, ale sposób ich prezentowania i dodatkowe udogodnienia mogą być usługą komercyjną.

Za jakie funkcje w aplikacji Librus trzeba zapłacić w roku szkolnym 2026/2027?

Librus oferuje bezpłatną wersję aplikacji, w której rodzic może korzystać między innymi z ocen, informacji o nieobecnościach, planu lekcji, terminarza, osi czasu i obsługi wielu kont. Rozszerzone możliwości dostępne są w wariantach Mobilne dodatki, Mobilne dodatki PLUS oraz w miesięcznym Planie SMART DODATKI. Według cen podawanych pod koniec sierpnia 2026 roku Mobilne dodatki kosztują 39,99 zł za rok szkolny, a Mobilne dodatki PLUS 49,99 zł. Plan SMART DODATKI kosztuje 14,99 zł miesięcznie i może obejmować do pięciu kont dzieci. Wersje płatne zapewniają między innymi dostęp do wiadomości, zadań domowych, natychmiastowych powiadomień, dodatkowych widoków planu i terminarza, przypomnień czy panelu celów.

Firma argumentuje, że aplikacja mobilna jest dodatkową usługą komercyjną, a nie samym dziennikiem elektronicznym dostarczanym szkole. Rodzic, który nie chce płacić, może zalogować się przez przeglądarkę także na telefonie i korzystać tam z pełnego zakresu informacji oraz funkcji systemu udostępnionych przez szkołę. Z punktu widzenia części użytkowników różnica jest jednak sztuczna, ponieważ większość codziennych czynności wykonuje się dziś właśnie poprzez aplikacje. Rodzic otrzymuje więc dostęp bezpłatny, ale najbardziej naturalny dla smartfona sposób korzystania z niego może wymagać dodatkowej opłaty. Szczególnie widoczne staje się to przy funkcjach komunikacyjnych. W bezpłatnej aplikacji część narzędzi może być ograniczona, mimo że ta sama czynność pozostaje możliwa po zalogowaniu w przeglądarce.

Ile kosztuje płatna wersja eduVULCAN i co rodzic otrzymuje w zamian?

W przypadku eduVULCAN podstawowa wersja aplikacji również pozostaje bezpłatna. Użytkownik może w niej sprawdzać oceny i średnie, frekwencję, sprawdziany, zadania domowe oraz kalendarz zawierający plan lekcji. Płatna usługa rozszerzona dodaje natomiast powiadomienia push, możliwość usprawiedliwiania nieobecności bezpośrednio w aplikacji, moduł wiadomości, dodatkowe opcje personalizacji oraz widżety w systemie Android. W roku szkolnym 2026/2027 cena zależy od kanału zakupu. Według informacji przekazanych przez VULCAN wynosi 32,99 zł przy zakupie na stronie eduVULCAN, 42,42 zł w Google Play oraz 42,49 zł w App Store. Opłata obejmuje okres do końca czerwca 2027 roku.

Istotne jest to, że w eduVULCAN opłata dotyczy jednego dziecka. Jeżeli rodzic ma troje dzieci i chce korzystać z funkcji rozszerzonych przy każdym z ich kont, musi wykupić trzy dostępy. Sama opłata nie jest więc wysoka w przypadku jednej osoby, ale dla rodziny wielodzietnej może szybko wzrosnąć. Dwa konta mogą oznaczać koszt od około 66 do 85 zł w roku szkolnym, a trzy odpowiednio od około 99 do ponad 127 zł, zależnie od sposobu zakupu. Jednocześnie po opłaceniu dostępu dla konkretnego dziecka z rozszerzonych funkcji mogą korzystać również jego rodzice lub opiekunowie. To właśnie sposób naliczania opłat przy większej liczbie dzieci jest jednym z elementów, który wywołuje najwięcej dyskusji wśród rodziców.

Dlaczego część rodziców płaci za aplikację, mimo że dziennik można otworzyć bezpłatnie w przeglądarce?

Najważniejszym argumentem jest wygoda. Smartfon mamy przy sobie praktycznie przez cały dzień, a aplikacja pozwala sprawdzić nową ocenę, wiadomość czy zmianę w planie lekcji bez logowania się do strony internetowej. Powiadomienie push może poinformować o ważnej wiadomości natychmiast po jej pojawieniu się. Możliwość usprawiedliwienia nieobecności bezpośrednio z aplikacji eliminuje kilka dodatkowych kroków. Dla rodzica, który regularnie kontaktuje się ze szkołą albo ma dziecko wymagające częstszej kontroli planu i frekwencji, różnica między stroną WWW a aplikacją może mieć realne znaczenie. Dlatego część osób traktuje kilkadziesiąt złotych rocznie tak samo jak opłatę za dowolną inną usługę cyfrową poprawiającą codzienny komfort.

Druga grupa patrzy na sprawę zupełnie inaczej. Dziennik elektroniczny nie jest dobrowolnym serwisem rozrywkowym, ale podstawowym kanałem wymiany informacji pomiędzy szkołą i rodziną. Rodzic nie wybiera również dostawcy. Jeśli szkoła korzysta z Librusa, nie można zdecydować, że wygodniejszy lub tańszy jest VULCAN i przenieść tam konto dziecka. Powstaje więc sytuacja, w której prywatna firma otrzymuje dostęp do zamkniętej grupy użytkowników wynikającej z decyzji szkoły lub samorządu, a następnie może sprzedawać im rozszerzone funkcje. Dla krytyków tego modelu argument, że pełen dostęp działa w przeglądarce, nie rozwiązuje całego problemu. W 2026 roku aplikacja mobilna jest dla wielu osób podstawowym sposobem korzystania z usług internetowych, a nie luksusowym dodatkiem.

Czy płatne funkcje e-dziennika najbardziej uderzają w rodziny wielodzietne?

To zależy od wybranego systemu i pakietu. W eduVULCAN usługa rozszerzona jest przypisana do konkretnego dziecka, dlatego przy kilkorgu uczniów koszt rośnie proporcjonalnie. Rodzina posiadająca troje dzieci w trzech szkołach korzystających z systemu VULCAN może zapłacić za trzy pakiety rozszerzone. W Librusie roczne Mobilne dodatki również dotyczą konkretnego konta ucznia, co oznacza konieczność kolejnych aktywacji dla następnych dzieci. Alternatywą jest jednak Plan SMART DODATKI, w którym jedna miesięczna subskrypcja może objąć nawet pięć kont dzieci. Dla dużej rodziny może to być wygodniejsze, choć przy opłacie 14,99 zł miesięcznie całkowity koszt w ciągu roku szkolnego jest wyższy niż pojedynczy roczny pakiet.

Właśnie rodziny wielodzietne najlepiej pokazują różnicę pomiędzy niewielką jednostkową ceną a społecznym odbiorem całego modelu. Kwota 30, 40 czy 50 zł rocznie za jedno konto dla wielu gospodarstw domowych nie stanowi istotnego wydatku. Jeśli jednak trzeba ją pomnożyć przez dwoje, troje lub czworo dzieci i powtarzać każdego roku, zaczyna być bardziej zauważalna. Dochodzą do tego inne wydatki związane z rozpoczęciem szkoły: podręczniki i ćwiczenia niewchodzące w system dotacyjny, przybory, strój sportowy, wycieczki czy dodatkowe składki. Dlatego część rodziców nie kwestionuje samej wysokości ceny, lecz zasadę pobierania kolejnej opłaty za usługę związaną z obowiązkową edukacją.

Czy wiadomości do nauczyciela i usprawiedliwianie nieobecności powinny być płatnymi funkcjami aplikacji?

To właśnie te elementy wywołują największe kontrowersje, ponieważ trudno traktować je wyłącznie jako kosmetyczne dodatki. Powiadomienie push można uznać za klasyczną funkcję wygody, ale komunikacja ze szkołą oraz usprawiedliwianie nieobecności są podstawowymi czynnościami wykonywanymi przez rodziców. Dostawcy podkreślają jednak, że możliwość wykonania tych operacji bez opłaty nadal istnieje poprzez przeglądarkę internetową. Płatność nie dotyczy więc samego prawa do napisania wiadomości albo usprawiedliwienia dziecka, lecz wykonania tej czynności bezpośrednio wewnątrz mobilnej aplikacji. Taka konstrukcja jest zgodna z dotychczasową interpretacją przepisów przedstawianą przez Ministerstwo Edukacji.

Z perspektywy użytkownika granica jest mniej oczywista. Jeśli szkoła informuje rodziców głównie poprzez e-dziennik, możliwość szybkiego przeczytania i napisania wiadomości staje się częścią codziennego funkcjonowania rodziny. Rodzic musi pamiętać, czy daną rzecz może zrobić w aplikacji, czy powinien otworzyć mobilną stronę internetową. Taki podział może być szczególnie niezrozumiały dla osób mniej sprawnie korzystających z technologii. Z drugiej strony utrzymanie aplikacji, jej rozwój, obsługa powiadomień i infrastruktury generują koszty po stronie prywatnych firm. Dyskusja sprowadza się więc do pytania, gdzie kończy się obowiązkowy bezpłatny dostęp do publicznej informacji, a zaczyna komercyjna usługa zwiększająca komfort jej obsługi.

Czy rodzice mogą korzystać z e-dziennika za darmo również na telefonie?

Tak. Bezpłatny dostęp przez przeglądarkę internetową nie oznacza konieczności używania komputera. Rodzic może otworzyć stronę Librusa lub VULCAN na smartfonie, zalogować się w mobilnej przeglądarce i korzystać z dostępnych funkcji systemu bez zakupu płatnego pakietu aplikacji. Librus wprost wskazuje, że rodzic otrzymuje pełny i bezpłatny dostęp do funkcji szkolnego systemu Synergia właśnie poprzez przeglądarkę, także na urządzeniu mobilnym. VULCAN również podkreśla, że sam Dziennik VULCAN pozostaje bezpłatny, a płatność dotyczy rozszerzonych funkcji aplikacji eduVULCAN. Dlatego osoba, która nie potrzebuje powiadomień push ani natychmiastowego dostępu poprzez ikonę aplikacji, może korzystać z systemu bez ponoszenia dodatkowych kosztów.

Praktycznym rozwiązaniem może być zapisanie strony logowania jako skrótu na ekranie telefonu. Wtedy dostęp przypomina korzystanie z normalnej aplikacji, choć nie wszystkie funkcje mobilne będą działały identycznie. Rodzic powinien również sprawdzić, które możliwości zapewnia konkretna szkoła, ponieważ część modułów zależy od konfiguracji wybranej przez placówkę. Nie każda szkoła korzysta ze wszystkich funkcji dostępnych u danego dostawcy. Warto więc najpierw sprawdzić bezpłatny wariant i dopiero później decydować, czy dodatkowe udogodnienia są warte opłaty. W części rodzin płatna aplikacja może być używana kilka razy dziennie i rzeczywiście oszczędzać czas, podczas gdy w innych wystarczy sprawdzenie dziennika raz na kilka dni przez przeglądarkę.

Czy państwowy e-Dziennik może zakończyć problem płatnych funkcji w aplikacjach?

Rząd przygotowuje rozwiązanie, które może znacząco zmienić obecny rynek. W lipcu 2026 roku Sejm uchwalił ustawę umożliwiającą stworzenie państwowego, bezpłatnego e-Dziennika, a Senat 6 sierpnia nie wniósł do niej poprawek. Według rządowych założeń pilotaż ma być prowadzony w roku szkolnym 2026/2027, natomiast od września 2027 roku państwowe rozwiązanie ma być dostępne dla chętnych szkół. System ma współpracować z aplikacją mObywatel i zapewniać rodzicom nie tylko bezpłatne sprawdzanie ocen, lecz również komunikację oraz usprawiedliwianie nieobecności z poziomu aplikacji bez dodatkowych opłat. Na 2 września 2026 roku proces legislacyjny nie był jeszcze formalnie zakończony, ponieważ ustawa oczekiwała na podpis Prezydenta.

Państwowy system nie ma jednak automatycznie zlikwidować Librusa czy VULCAN. Założenie jest takie, aby szkoły otrzymały kolejną możliwość wyboru. Placówka będzie mogła korzystać z bezpłatnego rozwiązania publicznego albo nadal pozostać przy systemie komercyjnym, jeśli uzna go za lepiej dopasowany do swoich potrzeb. Dla rodziców może to stworzyć presję konkurencyjną na obecnych dostawców. Jeśli państwowa aplikacja będzie zapewniała bezpłatnie powiadomienia, komunikator i usprawiedliwienia, prywatne firmy będą musiały przekonać szkoły i użytkowników, że ich płatne rozwiązania oferują dodatkową wartość. Kluczowe będą jednak jakość, stabilność i bezpieczeństwo nowego systemu. Sam fakt, że aplikacja jest bezpłatna, nie wystarczy, jeśli w codziennym użytkowaniu okaże się wolniejsza lub mniej wygodna od rozwiązań rozwijanych od lat.

Czy płatna aplikacja do e-dziennika jest rzeczywiście problemem, czy po prostu dodatkową usługą?

Obie strony sporu mają argumenty. Dostawcy mogą wskazać, że nie pobierają opłaty za dostęp do szkolnych danych. Rodzic zawsze posiada bezpłatną drogę do informacji, a płaci jedynie za dodatkowy kanał i wygodniejsze funkcje. Kilkadziesiąt złotych na cały rok szkolny jest też znacznie niższą kwotą niż abonamenty wielu innych usług cyfrowych. Dla rodziców, którzy korzystają z aplikacji każdego dnia, możliwość natychmiastowego otrzymania informacji o zmianie planu, odczytania wiadomości albo usprawiedliwienia dziecka ze smartfona może uzasadniać koszt. W wypowiedziach zebranych pod koniec sierpnia widać właśnie takie podejście: część osób płaci bez większych zastrzeżeń, bo telefon jest ich podstawowym narzędziem komunikacji.

Z drugiej strony e-dziennik różni się od Spotify, Netflixa czy prywatnego komunikatora. Rodzic musi z niego korzystać, ponieważ to szkoła wybiera system i często właśnie tam przekazuje najważniejsze informacje. Dlatego nawet niewielka opłata za mobilną wygodę może być odbierana jako płacenie za bardziej praktyczny dostęp do czegoś, co jest elementem publicznej edukacji. Spór prawdopodobnie nie zostanie rozstrzygnięty argumentem, że "przecież można wejść przez przeglądarkę". Dla części rodziców to wystarczy, dla innych pełna aplikacja jest dziś naturalnym standardem. Planowany państwowy e-Dziennik może ostatecznie zmienić tę dyskusję, bo po raz pierwszy szkoły mają otrzymać publiczną alternatywę, w której również funkcje mobilne mają być bezpłatne. Dopiero jej praktyczne działanie pokaże, czy rodzice rzeczywiście zaczną odchodzić od płatnych rozszerzeń oferowanych przez komercyjnych dostawców.